^Back To Top

ข้าว GI สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์

สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (Geographical Indications : GI)

gi
ความเป็นมา


      สินค้าที่มีชื่อหรือเครื่องหมายใด ๆ ที่เกี่ยวข้องกับแหล่งกำเนิด มีความเชื่อมโยงกับภูมิปัญญาท้องถิ่นที่มีมานานซึ่งเกิดขึ้นมาก่อนแล้ว ทั้งในประเทศและต่างประเทศ ในอดีตแต่ละประเทศมิได้มีกฎเกณฑ์ กฎระเบียบ หรือวิธีการจัดการ การควบคุมคุณภาพ และการคุ้มครองชื่อเสียงของสิ่งเหล่านั้นจึงทำให้เกิดการลอกเลียนแบบ แต่ละประเทศจึงตระหนักถึงความจำเป็นที่จะต้องคุ้มครองการอ้างชื่อ หรือเครื่องหมายแสดงแหล่งผลิตสินค้า จึงเป็นที่มาของการพัฒนาระบบความคุ้มครอง เพื่อป้องกันไม่ให้มีการอ้างชื่อ หรือเครื่องหมายแสดงแหล่งผลิตสินค้าโดยมิชอบ หรือทำให้สาธารณชนสับสนหลงผิดในแหล่งกำเนิดอันแท้จริงของสินค้า

 

สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ คืออะไร


        ตามความหมายที่กรมทรัพย์สินทางปัญญาให้ไว้... สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (Geographical Indications : GI) หมายถึง การที่ชุมชนใด ชุมชนหนึ่ง อาศัยลักษณะเฉพาะของพื้นที่ที่ตนอยู่ไม่ว่าจะเป็นสภาพดินฟ้าอากาศ วัตถุดิบที่มีในพื้นที่ ฯลฯ ไปจนถึงภูมิปัญญาที่สร้างสม สืบทอดกันมาในท้องถิ่น มาใช้ประโยชน์ในการเพาะปลูก หรือสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ หรือหมายความถึง ชื่อ สัญลักษณ์ หรือสิ่งอื่นใดที่ใช้เรียก หรือใช้แทนแหล่งภูมิศาสตร์ และที่สามารถบ่งบอกว่าสินค้าที่เกิดจากแหล่งภูมิศาสตร์นั้น เป็นสินค้าที่มีคุณภาพ ชื่อเสียง หรือคุณลักษณะเฉพาะของแหล่งภูมิศาสตร์ หรือชื่อ สัญลักษณ์ที่ใช้ประกอบกับสินค้า เพื่อแสดงให้ผู้ซื้อ หรือผู้บริโภคได้ทราบถึงลักษณะของสินค้า ที่มาจากแหล่งกำเนิดนั้น ๆ มีคุณภาพ ชื่อเสียง หรือคุณลักษณะพิเศษ

“สินค้าสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์” หมายถึง สินค้าที่มีความเป็นเอกลักษณ์ มีลักษณะพิเศษ โดยสามารถบ่งชี้ได้ว่า เป็นสินค้าที่เกิดขึ้น ณ ที่ใดที่หนึ่ง มีลักษณะจำเพาะขององค์ประกอบดังนี้

- ปัจจัยการผลิต

- สิ่งแวดล้อมในพื้นที่ที่ผลิต

- ระบบการผลิต

- เอกลักษณ์ของผู้ผลิต

- ประเพณี วัฒนธรรมของพื้นที่ที่ผลิต

- เป็นผลผลิตที่มีความพิเศษในตัว

 

ขอบเขตความคุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ตามกฎหมาย


        ประเทศไทยมีพระราชบัญญัติคุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ มาตั้งแต่ พ.ศ. 2546 ที่จะให้ความคุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ เพื่อส่งเสริมให้มีการพัฒนาคุณภาพของสินค้าที่ผลิตในท้องถิ่นให้ดียิ่งขึ้น อันจะเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาทางด้านการค้าของประเทศต่อไป การให้ความคุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์จะช่วยกระตุ้นให้ผู้ผลิตในท้องถิ่นมีความต้องการที่จะเสริมสร้าง และรักษาภาพพจน์ในสินค้าที่ผลิตจากท้องถิ่นของตน การป้องกันไม่ให้ประชาชนสับสนหรือหลงผิดในแหล่งภูมิศาสตร์ของสินค้าโดยกำหนดให้ขอขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์
สำหรับสินค้าที่มาจากแหล่งภูมิศาสตร์ และห้ามการใช้สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ อันจะทำให้เกิดความสับสน หรือหลงผิดในแหล่งภูมิศาสตร์อันแท้จริงของสินค้า ที่ระบุในทะเบียน

 

ประโยชน์ของการคุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์


1. การคุ้มครองผู้บริโภค
2. การคุ้มครองผู้ผลิตและป้องกันการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรม
3. การเพิ่มมูลค่าของสินค้าให้ผู้ผลิต และเครื่องมือทางการตลาด
4. การดูแลรักษามาตรฐานของสินค้า
5. การช่วยกระจายรายได้สู่ชนบท และส่งเสริมอุตสาหกรรมท้องถิ่น
6. การสร้างความเข้มแข็งให้แก่ชุมชน และรักษาภูมิปัญญาท้องถิ่น

 

ลักษณะของสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (ตามกฎหมายไทย) มี 4 ประการ


1. เป็นชื่อทางภูมิศาสตร์ หรือเครื่องหมายใด ๆ ที่สามารถใช้แสดงถึงแหล่งพื้นที่ ซึ่งแบ่งได้เป็น 2 ประเภท คือ
     1.1 สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์โดยตรง (Direct Geographical Indication) เช่น ไชยาเพชรบูรณ์ หิมาลัย เป็นต้น
     1.2 สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์โดยอ้อม (Indirect Geographical Indication) ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ หรือสิ่งอื่นใดที่ไม่ใช่ชื่อทางภูมิศาสตร์ เช่น รูปย่าโม รูปเขาอกทะลุรูปหอไอเฟล เป็นต้น
2. ความเชื่อมโยงระหว่างพื้นที่กับสินค้า  สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์นั้นจะต้องสามารถบ่งบอกได้ถึงคุณภาพ ชื่อเสียง หรือคุณลักษณะ เฉพาะของสินค้าที่ผลิตจากแหล่งพื้นที่นั้นได้ โดยมีลักษณะเด่นของสินค้าที่มาจากพื้นที่การผลิต ที่มีความแตกต่างของสินค้าเดียวกัน ที่มาจากพื้นที่อื่น ซึ่งความแตกต่างนั้นเกิดจาก
     2.1 คุณภาพวัตถุดิบที่มีเฉพาะในแหล่งใดแหล่งหนึ่ง
     2.2 ขั้นตอนหรือวิธีการผลิต ที่เป็นภูมิปัญญาของท้องถิ่น
     2.3 ทักษะการผลิต หรือการแปรรูปในพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่ง
3. สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ จะต้องไม่มีลักษณะเป็นชื่อสามัญของสินค้า ซึ่งเป็นชื่อที่รู้จักกันทั่วไป
4. ไม่ขัดกับความสงบเรียบร้อย หรือศีลธรรมอันดีของประชาชน หรือนโยบายแห่งรัฐ
(กรมทรัพย์สินทางปัญญา, 2548)

Copyright © 2013. วิสาหกิจชุมชนเกษตรทฤษฎีใหม่ฮักแพงแบ่งปัน อ.เขาวง จ.กาฬสินธุ์  Rights Reserved.